De Nevelgrot („Dunsthöhle“) - een uniek natuurfenomeen

De „Dunsthöhle“ bij de Helvetiusheuvel - Uniek natuurfenomeen in Noord-Europa

De nevelgrot ligt op het terrein van een voormalige steengroeve waar ooit bontzandsteen („Buntsandstein“) werd gewonnen. Iedere keer dat de arbeiders van de steegroeve op een bepaalde diepte kwamen, namen ze een nevel waar, die ervoor zorgde, dat ze flauwvielen. In de groeve werden dikwijls dode vogels en andere dieren gevonden. Toen de Pyrmonter bronarts Dr. Johann Philipp Seip in 1712 in Pyrmont arriveerde, ging hij deze fenomenen onderzoeken. Hij vond uit dat het zwaveldamp was. Koolstofdioxide was toen nog niet bekend en is pas tientallen jaren later als „luchtzuur“ geïdentificeerd. Seip had d.m.v. proeven op zichzelf door „herhaalde transpiratie en inademen van de zwaveldamp in de groeve“ vastgesteld dat „het helemaal niets van giftige natuur bevatte“. Met vergunning van de vorst Friedrich Anton Ulrich van Waldeck en Pyrmont liet hij in 1720 een „stenen gewelf boven de stomende grot bouwen en bovenop een klein gewelfje, ongeveer zes schoenen in het vierkant en tien schoenen hoog“ metselen, om daar voor kuurgasten een „droog zweetbad“ op te richten.

Dr. Seip liet in de muur van natuursteen een tegenwoordig nog bestaand stenen bord met het opschrift inzetten: „Maak jij Italië met rariteiten groot, kijk eens, de zwavelput dampt ook uit Pyrmont's schoot“. Hij zinspeelde daarmee op de Grotta del Cane (de hondsgrot) in de buurt van Napels. Seip heeft als eerste de geneeskrachtige werking van het CO2-gas ontdekt. Al werd zijn „droog zweetbad“ vanwege het niet constant blijvende peil van koolstofdioxide niet continugebruikt, hij kon toch constateren dat mensen uit alle lagen van de bevolking „een lofzang zingen over een betere gezondheid en over hulp tegen gezwellen aan de voeten, jichtpijn, stijfheid van ledematen“ en verzachting van andere kwalen.

Tegenwoordig kennen we de oorsprong van de koolstofdioxide. Hier in de nevelgrot komt het CO2-gas in droge vorm vrij. Dit fenomeen wordt „Mofette“ genoemd. Het gas baant zich een weg door de scheuren en kloven van de bronspleet naar het oppervlak. Het merkwaardige gedrag van het CO2-gas heeft vanaf Seip tot op heden altijd weer opnieuw indruk op de bezoekers gemaakt. Het is anderhalf keer zwaarder dan de lucht, vandaar dat het in de groeve blijft liggen en reageert hoofdzakelijk op de temperatuur van de lucht en de luchtdruk. In het CO2-gas krijgt men een gevoel van warmte. Dit hoewel de temperatuur van het gas in de nevelgrot in het zomerseizoen bij hoge luchttemperaturen duidelijk koeler is - om een voorbeeld te geven: lucht 31° C , maar het CO2-gas slechts 16°). In het winterseizoen is het echter omgekeerd (lucht – 1,2° C, CO2-gas + 2,1°). Metingen zijn voor het eerst door de Pyrmonter bronarts Dr. Heinrich Matthias Marcard (1747-1817) gedaan. Hij beschrijft het bestaan van CO2-gas in de nevelgrot en een groot aantal van experimenten met vele details, evenals de geneeskrachtige werking van het gas.

„Als men een poosje met de onderste delen van het lichaam in deze damp verblijft zonder in te ademen, voelt men een warmtegevoel in de onderste lichaamsdelen, die vooral met een stimulans op de geslachtsdelen werkt en die door de vrouwen het meest wordt gevoeld, omdat de eigenheid van haar kleding vrije toegang voor de nevel laat. Als men echter op andere plaatsen uit dit gevoel van warmte de conclusie heeft getrokken, dat een dergelijke damp daadwerkelijk warm zou zijn, dan heeft men te snel geordeeld en men heeft, in het geloof het zeker te weten, aan de thermometer gezien wat men niet had kunnen zien.“

Deze tegenstrijdigheid – een gevoel van warmte hoewel in de zomer het gas kouder is dan de lucht – wordt door de de stimulerende werking van het CO2-gas op de bloedsomloop verklaard.

Johann Wolfgang von Goethe was tijdens zijn kuurverblijf in het jaar 1801 diep onder de indruk van de nevelgrot. In de „Annalen“ schrijft hij: „De merkwaardige nevelgrot vlakbij het plaatsje waar het eigenlijk onzichtbare stikgas, dat met water verbonden zo heel sterk geneeskrachtig op het menselijk lichaam werkt, toch een dodelijke uitwerking heeft, heeft tot verschillende experimenten geleid, die tot vermaak dienden. Na ernstig onderzoek van de ruimte en het niveau van die luchtlaag kon ik de opvallende en amusante experimenten met een zekere moed beginnen. De op het onzichtbare element dansende zeepbellen, het onverwachte uitdoven van een flikkerend bosje stro, het onmiddelijke opnieuw ontbranden en dergelijke dingen, al dat bracht een verbazend vermaak bij mensen tot stand, die het fenomeen nog niet kenden, en bewondering als ze het nog niet in het groot en in de open lucht hadden zien gebeuren. En toen ik dat geheimzinnige iets in Pyrmonter flessen naar huis mee nam en in elk - naar het scheen - leeg drinkglas het wonder van de uitdovende wasstok herhaalde, was het gezelschap volmaakt tevreden en de ongelovige bronmeester zozeer ervan overtuigd geraakt, dat hij zich bereid verklaarde om mij een aantal flessen zonder water aan de volle toe te voegen, en de inhoud van deze flessen bleek ook nog in Weimar volledig werkzaam te zijn.“

De sinds meer dan 200 jaar vertoonde experimenten met het brandende kaarslicht, met zeepbellen en andere voorstellingen van het CO2-gas blijven tot op heden erg populair.

Veel kuurgasten hebben echter aan den lijve kunnen ervaren dat het niet alleen voor demonstraties geschikt is, maar dat het om een gas met een heilzame werking gaat. Dr. Seip had het al ingezien: Het gas is voor therapeutische doeleinden te gebruiken. Deze therapie is sinds 1950 door het staatsbad Pyrmont hervat, toen het CO2-brongasbadhuis, het hedendaagse „Parkpalais“ aan de „Hylliger Born“, gebouwd is. De badsessies in brongas worden tegenwoordig in het Königin-Luise-Bad aangeboden. Het Staatsbad Pyrmont biedt ze voor deze indicaties aan: storingen van de periphere bloedvoorziening, hypertonie en hartzwakte, allergische aandoeningen (astma, eczeem) – en de genezing van slecht genezende wonden wordt voltooid.

Hoe effectief dit geneesgas daadwerkelijk is kan men door ervaringen zien, die gasten van de nevelgrot hebben opgedaan. Een bezoeker vertelt dat hij leed aan een uitslag die ondanks alle pogingen tot behandeling niet wilde genezen. Na ongeveer zes bezoeken droogde de uitslag op, en aan het einde van de kuur was hij nog nauwelijks te zien.

Het gebouw boven de nevelgrot en het wachterhuis zijn in 2000 vernieuwd en het parkcomplex heeft een nieuwe vorm gekregen om het natuurfenomeen als een gedeelte van de „Waterloop“ in het kader van het EXPO-project „Aqua Bad Pyrmont“ te presenteren.

Een bezoek aan de stoomgrot zou geen enkel gast mogen missen.

Openingstijden en rondleidingen
April t/m oktober dagelijks 15 – 17.30 uur,
op zaterdag, zondag en feestdagen 13-17.30 uur,
november t/m maart op verzoek
Tel. 0049 5283 151 588 of 0049 5283 8487
Onze Aanbiedingen (Online boeken)
 Groeien
detail zoeken

Anzeige